Het regeerakkoord 2017 en informatiemanagement

Na zeven maanden onderhandelen lag er op 10 oktober een akkoord tussen de aanstaande regeringspartijen VVD, CDA, D66 en Christen Unie. 'Vertouwen in de toekomst' heet het 70 pagina's tellende werkstuk. In hun verkiezingsprogramma's hadden de partijen allemaal wel wat te melden over onderwerpen in het domein informatiemanagement. Wat kunnen we de komende 4 jaar verwachten ? De ambities op dit onderwerp liggen vooral bij veiligheid en justitie en het openbaar bestuur.

Bij het thema justitie en veiligheid zet het nieuwe kabinet in op cybersecurity, want 'voor een weerbare rechtsstaat is het belangrijk om mee te gaan met ontwikkelingen in de samenleving en de technologie'. Er wordt structureel € 95 miljoen gereserveerd voor cybersecurity. Dat geld zal onder meer worden ingezet voor de uitbreiding van personele capaciteit en ICT-voorzieningen en het opstellen en uitvoeren van een (ambitieuze) cybersecurity-agenda, zoals het stimuleren van de ontwikkeling van veilige software en het verbeteren van voorlichtingscampagnes op het gebied van cyberhygiëne.

Wellicht omdat er het nodige op Europees niveau wordt bepaald (bijv. de AVG), is het regeerakkoord niet bijster ambities over privacy. De gegevens van burgers in basisadministraties en andere privacygevoelige informatie moeten altijd versleuteld worden opgeslagen en de DigiD wordt veiliger gemaakt. De mogelijkheid van eigen regie op persoonsgegevens wordt vergroot door het mogelijk maken van een opt-out en het zelf organisaties kunnen aanwijzen waaraan een beperkt aantal persoonsgegevens automatisch wordt verstrekt.

Over twee wetten die de privacy raken worden vrome mededelingen gedaan. In de aanstaande Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten beperkt informatie-uitwisseling zich tot partnerdiensten. Voor bredere uitwisseling is toestemming van de minister nodig. Van het willekeurig en massaal verzamelen van gegevens van burgers (‘sleepnet’) zal geen sprake zijn. Het aanstaande (?) referendum over deze wet kan dit natuurlijk op zijn kop zetten. Voor het wetsvoorstel Aanpassing bewaarplicht telecommunicatiegegevens zal het kabinet de mogelijkheden van 'een afgewogen bewaarplicht voor bepaalde telecommunicatiegegevens' verkennen. Dat zal betekenen: korter bewaren en in overeenstemming brengen met Europees recht.

Het aanstaande kabinet gelooft in de nieuwe economie en trekt daarom geld uit voor onder meer digitalisering. Een goed functionerend openbaar bestuur moet in de visie van het nieuwe kabinet meegaan met maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. 'Het kabinet ontwikkelt een ambitieuze, brede agenda voor de verdere digitalisering van het openbaar bestuur op verschillende niveaus' heet het. We vinden in het regeerakkoord al een paar aanzetten.

Het kabinet hecht eraan dat de overheid transparant en open is. De algemene, openbare informatie van de overheid wordt goed vindbaar en toegankelijk gemaakt, in de vorm van open data. Het wetsvoorstel Open Overheid zal doorgang vinden, maar in een vorm zonder hoge kosten voor de organisatie en uitvoering.

Overheidscommunicatie die nu nog fysiek plaatsvindt, moet in de toekomst ook digitaal kunnen. De elektronische dienstverlening via mijnoverheid.nl wordt verbeterd door meer servicegerichtheid, een machtigingsfunctie en proactieve waarschuwingen via pushberichten. Anderzijds zullen mensen die niet elektronisch kunnen communiceren dat ook op een andere manier kunnen blijven doen.

De  passage over archieven lijkt te zijn overgenomen uit de verkiezingsprogramma's van CDA en CU: 'Monumenten, kunstwerken en archieven willen we beschermen en toegankelijk maken, ook met behulp van digitalisering.'

Algemeen gesteld zullen de meeste initiatieven de komende jaren liggen bij het voorkomen van computercriminaliteit. Privacy is maatschappelijk een permanent issue, maar staat bij dit kabinet niet hoog op de agenda. De bestaande ontwikkelingen op het gebied van overheidsinformatie worden voortgezet: open data en hergebruik, Wet open overheid, meer informatievoorziening zal digitaal worden gedaan en ook de archieven worden digitaler.