Wie is er bang voor robots?

Mensenwerk wordt ooit vervangen door robots en kunstmatige intelligentie. Voor trendwatchers is dit een gegeven. Wanneer is niet duidelijk en waarschijnlijk gaat het nog jaren duren voor het zover is, maar de eerste tekenen zijn al zichtbaar. Waar staat de informatiespecialist in de rij van uitstervende beroepen?

Niet alleen in autofabrieken, waar robots een groot deel van het assemblagewerk hebben overgenomen, zijn er in rap tempo banen verdwenen, ook bij bijvoorbeeld de banken en in de verzekeringswereld verdwijnt momenteel een deel van het administratieve personeel dankzij het toepassen van slimme technieken en intelligente software. Hetzelfde is gaande bij de overheid. Voor het aanvragen en verstrekken van uitkeringen of het verlenen van eenvoudige vergunningen is de tussenkomst van een medewerker niet meer strikt noodzakelijk.

Maarten van Rossem noemt in een artikel dat kwaliteiten van beroepen als ‘kunstzinnigheid, originaliteit, onderhandelingsvaardigheden, overtuigingskracht, sociale gevoeligheid en vaardigheid in het assisteren en verzorgen van anderen’ voor robots (voorlopig) te hoog gegrepen zijn. Beroepen met veel status zijn overigens niet per definitie immuun voor robotisering. Als voorbeelden noemt Van Rossum het stellen van diagnoses door artsen. Op basis van een groot aantal voorbeelddiagnoses zal een machine uiteindelijk in staat zijn aan de hand van een reeks symptomen vast te stellen of iemand een ziekte heeft. Sterker nog, de computer is beduidend beter en nauwkeuriger in het stellen van diagnosen. Hetzelfde geldt voor het uitvoeren van operaties. Een robot heeft nooit bevende handen of is moe na een hele dag werken, een belangrijk voordeel bij bijvoorbeeld hersenoperaties.

Misschien is het werk van informatiespecialisten niet bepaald kunstzinnig te noemen en is het niet noodzakelijk om over originaliteit te beschikken, wel zijn de andere kwaliteiten van belang zoals overtuigingskracht en vaardigheid in het assisteren, bijvoorbeeld als het gaat om informatie snel en in de juiste context beheren. Want er is overtuigingskracht, sociale vaardigheid en flexibiliteit nodig om kenniswerkers informatie zo te laten beheren dat eindeloze zoektochten worden voorkomen. Dat daarvoor vakmanschap noodzakelijk is, zoals in een eerder blog door Jack Karelse beschreven, is niet meer dan vanzelfsprekend. Het vakmanschap dat gevraagd wordt gaat dan niet over de traditionele vaardigheden (beschrijven, ontsluiten en terugvinden), maar betreft veel meer kennis en kunde in het werken met systemen en uitgebreide kennis van de organisatie. Dan bewijst de informatiespecialist zijn meerwaarde en hij of zij zal daarom niet snel door automatisering werkloos worden.