Ontwikkelingen Wet open overheid

In februari schreef ik een bijdrage over het advies van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) over het bewaren van chatberichten met als titel ‘Kan dit weg? Nee’. Sindsdien zijn er weer diverse ontwikkelingen rond de uitvoering van de Wet open overheid (Woo) te melden.

Voortgang Woo in Tweede Kamer

Op 16 maart 2023 spreekt de Commissie voor Binnenlandse zaken van de Tweede Kamer met de minister over de Woo. Op de agenda staan diverse onderwerpen rond de invoering van de Woo en de plannen voor de nabije toekomst, waaronder de gezamenlijke oproep van VNG, IPO en Unie van Waterschappen aan het Rijk om door te gaan met het ingezette verandertraject.

De koepelorganisaties schrijven dat zij voor het verplicht en uit eigen beweging actief openbaar maken van informatie de nodige organisatorische randvoorwaarden hebben ingericht en er nu draagvlak is voor het doorvoeren van veranderingen. Ook benadrukken ze het belang om de implementatie en doorontwikkeling van het ontwerp van het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI) gezamenlijk met alle bestuurslagen vorm te geven. Bij de inrichting van het centrale platform is van belang dat de informatie voor gebruikers toegankelijk en doorzoekbaar wordt gemaakt. Dit kan worden bereikt door eisen te stellen aan de wijze waarop documenten worden gepubliceerd en welke metadata daarbij meegeleverd wordt. Dat moet op een uniforme manier. Daarom is het nodig dat de interbestuurlijke definities van de informatiecategorieën worden gehanteerd en dat de metadata aansluiten bij de interbestuurlijke norm MDTO (metagegevens voor duurzaam toegankelijke overheidsinformatie).

Het debat is te volgen en terug te zien via commissievergadering.

Chatberichten

Over het bewaren van chatberichten stuurde de algemene rijksarchivaris (ARA) Afelonne Doek op 6 maart 2023 haar reactie aan de minister van OCW over het door het Adviescollege uitgebrachte advies. De reactie van de ARA valt uiteen in twee categorieën: waardering en selectie, en duurzame toegankelijkheid. Beide zijn cruciaal voor het recht van de burger op informatie. Het gaat bij de uitvoering van de Woo primair om dit recht op informatie, ongeacht de vorm. Het middel, de informatiedrager, is van secundair belang. Alle overheidshandelen moet reconstrueerbaar zijn en chatberichten zijn inmiddels een onlosmakelijk onderdeel van de totstandkoming van dat handelen. Daartoe moet er beleid rond het bewaren en beheren van chatberichten komen, mits dat wel goed uitvoerbaar is en in lijn met bestaande wetgeving. Of het dan alleen om de chatberichten van bewindslieden of bestuurders moet gaan, stelt ze ter discussie. Ook de hogere ambtelijke top speelt een rol bij strategische beleidsvorming en het niveau waarop dit gebeurt kan per overheidsorganisatie op centraal en decentraal niveau verschillen. Ze schrijft dat iedere overheidsorganisatie het gesprek moet aangaan over die functies waarvan chats voor blijvende bewaring in aanmerking komen. Dit dient vervolgens vastgelegd te worden in een selectielijst.

Invoering Woo

Nieuw onderzoek van het Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI) en de Open State Foundation wijst uit dat de invoering van de Woo tot veel activiteiten leidt binnen landelijke en lokale overheden, maar ook tot veel versnippering en onduidelijkheid. In het rapportMatglas’. Onderzoek naar de invoering van de Wet open overheid’ hebben de onderzoekers  gekeken in hoeverre overheden (Rijk, provincie, gemeente) klaar zijn voor de invoering van de Woo. Ook is de duur van het afhandelen van verzoeken onderzocht. Het afhandelen van een Woo-verzoek door ministeries is nog steeds erg traag: gemiddeld deden ministeries er in 2022 167 dagen over.

Matglas is een vervolg op het onderzoek Ondraaglijk Traag door het IMI en de Open State Foundation. Dat bracht aan het licht dat ministeries er in 2021 gemiddeld 161 dagen over deden om een Wob-verzoek te beantwoorden, terwijl destijds een wettelijke termijn gold van maximaal 56 dagen. Het nieuwe onderzoek laat zien dat verbetering is uitgebleven. Sterker nog, over heel 2022 is deze gemiddelde beantwoordingstermijn nog verder opgelopen. Sinds de inwerkingtreding van de Woo op 1 mei 2022 geldt een maximale wettelijke termijn van 42 dagen, die nog steeds ruim overschreden wordt: na 1 mei deden ministeries er gemiddeld 162 dagen over om een Woo-verzoek te beantwoorden.

Grip op Informatie

In de zevende week van Grip op Informatie zal van 13 tot en met 20 april 2023 worden ingezoomd op thema’s die te maken hebben met de Wet open overheid en de Archiefwet. VNG Realisatie organiseert deze week samen met gemeenten en andere overheidsorganisaties. De gratis webinars van Grip op Informatie staan in het teken van informatiebeheer, actieve openbaarmaking en digitale duurzaamheid. Het programma vind je hier en je kunt je hier aanmelden voor één of meer sessies van de zevende week Grip op Informatie. Voor meer informatie en uitleg over de webinars zie: ‘Zevende week Grip op Informatie’.

Door: Peter Diebels